Przejdź do treści Przejdź do stopki

Historia Wydziału

1. Geneza powstania Wydziału

Powojenna odbudowa Polski stworzyła ogromne zapotrzebowanie na specjalistów w dziedzinie pomiarów geodezyjnych. Rozwój przemysłu ciężkiego, intensywne inwestycje w górnictwie oraz konieczność odbudowy infrastruktury sprawiły, że środowisko akademickie zaczęło poszukiwać nowych kierunków kształcenia.

Geodezja w AGH istniała od początku funkcjonowania uczelni, ale przez długi czas pozostawała częścią większych struktur. Dopiero w latach 50. XX wieku zrozumiano, że potrzebna jest odrębna jednostka. Inicjatorami tego przedsięwzięcia byli profesorowie Zygmunt Kowalczyk, Tadeusz Kochmański i Michał Odlanicki-Poczobutt – wybitni uczeni, którzy dostrzegli nierozerwalny związek pomiarów geodezyjnych z górnictwem.

W 1951 roku powołano Wydział Geodezji Górniczej, który od samego początku miał charakter interdyscyplinarny – łączył klasyczne techniki geodezyjne z zastosowaniami w górnictwie i przemyśle wydobywczym. Była to decyzja przełomowa – AGH stała się wówczas jedną z nielicznych uczelni w Polsce kształcących w tak wyspecjalizowanym zakresie.

2. Infrastruktura i baza dydaktyczna

Rozwój młodego Wydziału wymagał nowoczesnego zaplecza. W 1959 roku oddano do użytku specjalnie zaprojektowany budynek Wydziału Geodezji Górniczej, wyposażony w przestronne sale wykładowe, pracownie oraz laboratoria. Był to jeden z pierwszych budynków AGH zaplanowanych od podstaw pod kątem konkretnych potrzeb dydaktycznych.

Laboratoria geodezyjne i fotogrametryczne umożliwiały studentom bezpośredni kontakt z instrumentami, które w tamtym czasie należały do najbardziej zaawansowanych w Polsce. Na Wydziale powstały również pierwsze w kraju sale przeznaczone do ćwiczeń z geodezji górniczej.

Początkowo obliczenia wykonywano przy użyciu arytmometrów i kalkulatorów mechanicznych. Praca geodety oznaczała godziny spędzone nad tabelami logarytmicznymi. Z czasem pojawiły się kalkulatory elektryczne, a w latach 60. i 70. pierwsze komputery – początkowo centralne, obsługiwane w laboratoriach informatycznych AGH. Wprowadzenie maszyn cyfrowych zrewolucjonizowało dydaktykę i badania, czyniąc Wydział jednym z pionierów w adaptacji technologii komputerowych.

3. Przemiany technologiczne

Przez pierwsze cztery dekady pracy Wydział funkcjonował w warunkach dominacji metod analogowych. Jednak już od lat 70. rozpoczęła się stopniowa elektronizacja pomiarów, a później proces cyfryzacji. 

  • Instrumenty pomiarowe: od klasycznych teodolitów i niwelatorów optycznych do tachimetrów elektronicznych, a następnie zintegrowanych stacji totalnych. 
  • Fotogrametria: od technik analogowych opartych na zdjęciach lotniczych i rzutowaniach mechanicznych – ku cyfrowej obróbce obrazu i fotogrametrii bliskiego zasięgu. 
  • Skaning laserowy: nowa metoda dokumentowania przestrzeni 3D, którą Wydział wdrożył jako jedna z pierwszych jednostek akademickich w Polsce. 
  • Systemy satelitarne: rozwój GPS, a następnie GNSS otworzył zupełnie nowe perspektywy dla geodezji i kartografii. 

Te przemiany technologiczne nie były jedynie dodatkiem do badań – redefiniowały sposób kształcenia studentów i kierunki prac naukowych. 

4. Włączenie problematyki środowiskowej 

Pod koniec lat 60. XX wieku coraz wyraźniej dostrzegano negatywne skutki industrializacji: degradację gleb, zanieczyszczenie wód, emisje przemysłowe, szkody górnicze. Wydział Geodezji Górniczej był jedną z pierwszych jednostek, które podjęły się badań nad przeciwdziałaniem tym zjawiskom. 

Katedra Gruntoznawstwa pod kierunkiem dr. Tadeusza Skawiny prowadziła szeroko zakrojone badania nad przydatnością gleb i rekultywacją terenów zdegradowanych. Prace te miały wymiar pionierski – łączyły geodezję z ochroną środowiska, jeszcze zanim ta dyscyplina ukształtowała się jako samodzielny kierunek akademicki. 

Równolegle rozwijano laboratoria ochrony powietrza i wód. Badania nad emisją przemysłową, wpływem odpadów na środowisko czy metodami rekultywacji terenów poprzemysłowych z czasem stały się podstawą dla rozwoju nowej specjalności dydaktycznej. 

5. Wprowadzenie kierunku „Inżynieria Środowiska” 

Przełomowy był rok 1989, gdy Ministerstwo Edukacji zatwierdziło nowy kierunek studiów – Systemy Ochrony Środowiska, szybko przekształcony w Inżynierię Środowiska. AGH znalazła się w gronie pionierów tego kierunku w Polsce. 

Studia obejmowały zagadnienia związane z gospodarką wodną, rekultywacją terenów, gospodarką odpadami, ochroną powietrza, a także zastosowaniami technologii geoinformacyjnych w analizie środowiskowej. 

W 1992 roku, odzwierciedlając rozszerzony zakres działalności, Wydział zmienił nazwę na Wydział Geodezji Górniczej i Inżynierii Środowiska. Był to symboliczny moment, który podkreślał interdyscyplinarność badań i dydaktyki. 

6. Studenci, koła naukowe i życie akademickie 

Od początku działalności Wydział kładł nacisk na bliskie relacje między kadrą a studentami. Dzięki temu młodzi ludzie nie tylko zdobywali wiedzę teoretyczną, ale mieli możliwość aktywnego udziału w badaniach i projektach terenowych. 

Szczególną rolę odegrały koła naukowe. Organizowały obozy, projekty badawcze i wyprawy zagraniczne. Studenci dokumentowali zabytki architektoniczne i przyrodnicze, współpracując z instytucjami międzynarodowymi, m.in. z UNESCO. Wyprawy do Europy, Azji i Afryki stanowiły nie tylko ogromne wyzwanie logistyczne i badawcze, lecz także świetną promocję polskiej nauki i AGH. 

Koła naukowe były już wówczas miejscem rozwoju nowatorskich projektów technologicznych.

7. Kadra naukowa i badania 

Siłą Wydziału zawsze była kadra. Profesorowie łączący badania z dydaktyką stawiali na rozwój młodych kadr, co zapewniało ciągłość naukową. 
Badania obejmowały m.in.: 

  • geodezję górniczą i podziemną, 
  • metody wyznaczania deformacji i szkód górniczych, 
  • rekultywację terenów poprzemysłowych, 
  • rozwój fotogrametrii i teledetekcji, 
  • systemy informacji przestrzennej (GIS) w analizie środowiskowej. 

W kolejnych dekadach Wydział uczestniczył w wielu projektach międzynarodowych, łączących naukowców z różnych dyscyplin. 

8. Wydział współcześnie 

Obecnie Wydział Geodezji Górniczej i Inżynierii Środowiska łączy bogatą tradycję z nowoczesnością. Studenci kształcą się w zakresie geodezji, geoinformatyki, kartografii, inżynierii środowiska oraz technologii GIS i GNSS. 
Dydaktyka oparta jest na praktyce: pomiary terenowe, praca w laboratoriach, projekty zespołowe i współpraca z przemysłem. Wydział rozwija innowacyjne badania m.in. nad: 

  • monitoringiem środowiska, 
  • wykorzystaniem satelitarnych danych obserwacyjnych, 
  • inwentaryzacją 3D i skaningiem laserowym, 
  • modelowaniem procesów środowiskowych. 

Międzynarodowe projekty badawcze i współpraca z przemysłem sprawiają, że Wydział jest jednym z najważniejszych ośrodków akademickich w tej dziedzinie w Europie Środkowo-Wschodniej. 

Podsumowanie 

Historia Wydziału Geodezji Górniczej i Inżynierii Środowiska AGH to opowieść o dynamicznym rozwoju, otwartości na wyzwania technologiczne i odpowiedzi na potrzeby cywilizacyjne. Od klasycznej geodezji górniczej, przez wdrożenie komputerów i cyfrowych metod pomiarowych, po interdyscyplinarną inżynierię środowiska. Przez dziesięciolecia Wydział nieustannie adaptował się do zmieniającej się rzeczywistości. 

Jest to historia budowania mostów między tradycją a nowoczesnością, między nauką a praktyką, między lokalnymi wyzwaniami a globalnymi trendami. Dziś Wydział kształci ekspertów, którzy nie tylko obsługują najnowocześniejsze technologie, ale także poszukują rozwiązań dla kluczowych problemów współczesności: ochrony środowiska, zrównoważonego rozwoju i innowacyjnego wykorzystania przestrzeni. 

Stopka